Job Strain Index (İş Gerilimi İndeksi)
Job Strain Index (İş Gerilimi İndeksi),
işletmelerdeki işlerin stres düzeyini ölçmek ve iş sağlığı ve güvenliği yönetimini desteklemek amacıyla kullanılan kritik bir analiz aracıdır. Bu yöntem, çalışanların maruz kaldığı psikososyal yüklenmeleri bilimsel bir zemine oturtarak, modern ergonomi risk değerlendirme süreçlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.
Job Strain Index'in Ofis ve Psikososyal Analiz bağlamındaki yeri ve önemi şu şekilde detaylandırılabilir:
1. Psikososyal Risklerin Yönetimi ve ISO 45003
İş yerindeki riskler sadece fiziksel zorlanmalardan ibaret değildir. Kaynaklar, ISO 45003-2021 standardı çerçevesinde, psikososyal risklerin çalışanın psikolojik sağlığını, güvenliğini ve iş yerindeki genel esenliğini (well-being) derinden etkilediğini belirtir.
- Stres Kaynaklarının Tanımlanması: Job Strain Index sayesinde iş yerindeki stres kaynakları somut olarak tanımlanabilir.
- İyileştirme Faktörleri: Bu yöntem; iş yükü, iş kontrolü ve sosyal destek gibi temel faktörlerin iyileştirilmesi için somut çözüm önerileri geliştirilmesine olanak tanır.
2. Ofis Ergonomisi (ROSA) ile Tamamlayıcı İlişkisi
Ofis ortamlarında çalışanların sağlığı, hem fiziksel hem de psikososyal faktörlerin kesişim noktasındadır.
- Fiziksel Boyut: Ofislerde ekipman kullanımının (sandalye, monitör, klavye) postür üzerindeki etkileri ROSA yöntemiyle değerlendirilir.
- Zihinsel Boyut: ROSA fiziksel gerilimi ölçerken, Job Strain Index işin yarattığı zihinsel ve organizasyonel baskıyı analiz eder. Bu iki yaklaşımın birlikte kullanılması, ofis çalışanları için bütüncül bir risk profili oluşturulmasını sağlar.
3. Kas-İskelet Sistemi (MSD) ve Önleyici Yaklaşım
Kaynaklar, çalışanların iş ortamı ile fizyolojik ve psikolojik yapıları arasındaki uyumsuzluğun kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını (MSD) tetikleyebileceğini vurgular.
- Bütünsel Değerlendirme: Job Strain Index gibi psikososyal araçlar, risklerin henüz klinik vakaya dönüşmeden öngörülmesini, analiz edilmesini ve önlenmesini sağlayarak verimliliği artırır.
- Subjektif Veri Entegrasyonu: Bu analizler, CMDQ (Cornell) veya NOVA NORDIC gibi anket araçlarından gelen çalışan bildirimleriyle desteklendiğinde, çalışanın hissettiği ağrı ve stres arasındaki bağ daha net görülür.
4. Kurumsal ve Yasal Bağlam
Bu yöntemlerin kullanımı sadece bir tercih değil, aynı zamanda mevzuat ve standartlarla uyumun bir gereğidir.
- Yasal Uyumluluk: Job Strain Index ve benzeri araçlar, 6331 sayılı kanun ve ilgili yönetmeliklerle uyumlu bir risk yönetimi stratejisi oluşturulmasına yardımcı olur.
- Sürdürülebilirlik: Elde edilen veriler; idari kontrol önerileri ve maliyet analizlerini içeren sürdürülebilir iyileştirme planlarına dönüştürülür.
Özetle; Job Strain Index, Tokgöz Ergonomi'nin "en iyi duruş bir sonraki duruştur" felsefesiyle uyumlu olarak, işin sadece fiziksel değil, zihinsel yükünü de yönetilebilir kılar ve ofis ergonomisi analizlerini (ROSA) psikososyal bir derinlikle tamamlar.
