WERA (WORKPLACE ERGONOMIC RISK ASSESSMENT) ERGONOMİK RİSK ANALİZİ
🎯 WERA Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemi Nedir? Uygulama, Puanlama ve Risk Analizi Rehberi
WERA (Workplace Ergonomic Risk Assessment), işyerlerinde çalışanların maruz kaldığı fiziksel ergonomik risk faktörlerini hızlı, sistematik ve gözleme dayalı olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ergonomik risk değerlendirme yöntemidir.
WERA; özellikle işe bağlı kas-iskelet sistemi bozukluklarına (İKİSB) yol açabilecek fiziksel yüklenmelerin belirlenmesi, riskli görevlerin önceliklendirilmesi ve gerekli ergonomik iyileştirmelerin planlanması amacıyla kullanılabilir.
Yöntem, Dr. Mohd Nasrull Abd Rahman ve çalışma arkadaşları tarafından Malezya'daki Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM) ve Universiti Teknologi Malaysia (UTM) bünyesinde geliştirilmiştir. WERA'nın geliştirilme sürecinde literatür taraması, uzman değerlendirmeleri ve psikometrik testlerden yararlanılarak yöntemin geçerlilik ve güvenilirliği değerlendirilmiştir.
WERA'nın temel amacı yalnızca çalışanın duruşunu incelemek değildir. Postür, tekrarlama, kuvvet, titreşim, temas stresi ve görev süresi gibi birden fazla fiziksel risk faktörünü birlikte değerlendirerek işin ergonomik yükünü daha bütünsel biçimde ortaya koymaktır.
WERA Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemi Neden Önemlidir?
İşyerlerinde tekrarlayan hareketler, uygunsuz çalışma postürleri, yüksek kuvvet gereksinimi, uzun süreli statik çalışma, titreşim ve temas basıncı gibi faktörler çalışanların kas-iskelet sistemi üzerinde önemli fiziksel yük oluşturabilir.
Özellikle;
- Omuz ve kol ağrıları,
- El bileği ve el bölgesi rahatsızlıkları,
- Boyun problemleri,
- Bel ve sırt yakınmaları,
- Alt ekstremite ve bacaklarda yorgunluk,
- Tekrarlayan zorlanmaya bağlı kas-iskelet sistemi sorunları
ergonomik risklerin çalışan sağlığı açısından değerlendirilmesini gerekli hale getirmektedir.
Bu nedenle ergonomik risk değerlendirmesi, yalnızca mevcut rahatsızlıkların araştırılması değil; risklerin çalışan sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlar oluşturmadan önce belirlenmesi açısından da önemlidir.
WERA, bu noktada işyerindeki belirli görevlerin hızlı şekilde taranmasına ve hangi işlerin daha ayrıntılı ergonomik değerlendirmeye ihtiyaç duyduğunun belirlenmesine yardımcı olabilir.
1. WERA Hangi Ergonomik Risk Faktörlerini Değerlendirir?
WERA, işe bağlı kas-iskelet sistemi bozukluklarının oluşumunda önemli olduğu kabul edilen 6 temel fiziksel risk faktörünü değerlendirir.
1. Postür
Çalışanın görev sırasında;
- Boyun,
- Sırt,
- Omuz,
- El bileği,
- Bacak
bölgelerindeki çalışma pozisyonları değerlendirilir.
Özellikle uzun süre devam eden veya tekrarlanan uygunsuz postürler ergonomik açıdan önem taşır.
2. Tekrarlama
Aynı hareketlerin kısa zaman aralıklarıyla sürekli tekrarlanması değerlendirilir.
Özellikle;
- Montaj işleri,
- Paketleme,
- Üretim hatları,
- El ile yapılan sınıflandırma,
- Manuel ürün işleme
gibi yüksek tekrarlı görevlerde önemlidir.
3. Kuvvet
Çalışanın görevi gerçekleştirmek için uyguladığı fiziksel kuvvet değerlendirilir.
İtme, çekme, kaldırma, taşıma, sıkma, kavrama veya ekipman kullanımı sırasında ortaya çıkan kuvvet gereksinimi ergonomik risk açısından dikkate alınır.
4. Titreşim
Titreşimli el aletleri veya diğer titreşim kaynaklarıyla çalışanların maruziyeti değerlendirmeye dahil edilir.
Bu özellik, WERA'nın yalnızca postür analizine odaklanmayan daha geniş kapsamlı bir ergonomik tarama yaklaşımı sunmasını sağlar.
5. Temas Stresi
Çalışanın vücudunun belirli bölgelerinde sert yüzey, kenar veya ekipmanla oluşan lokal basınç değerlendirilir.
Örneğin el bileğinin keskin bir yüzeye dayanması veya dizin sert bir yüzeye sürekli temas etmesi temas stresi açısından değerlendirilebilir.
6. Görev Süresi
Riskli görevin ne kadar süreyle gerçekleştirildiği değerlendirilir.
Aynı ergonomik maruziyetin kısa süreli veya çalışma vardiyasının önemli bir bölümünde devam etmesi aynı risk düzeyini oluşturmayabilir. Bu nedenle maruziyet süresi, ergonomik risk değerlendirmesinde önemli bir parametredir.
2. WERA Hangi Vücut Bölgelerini Değerlendirir?
WERA, fiziksel ergonomik riskleri başlıca 5 vücut bölgesi üzerinden değerlendirir:
- Omuzlar
- El bilekleri
- Sırt
- Boyun
- Bacaklar
Bu yaklaşım sayesinde ergonomik riskin yalnızca tek bir eklem veya vücut bölgesi üzerinden değil, görevin çalışan üzerindeki genel fiziksel etkisi açısından değerlendirilmesine olanak sağlanır.
3. WERA Nasıl Uygulanır?
WERA, özel laboratuvar ekipmanı gerektirmeyen, gözleme dayalı ergonomik risk değerlendirme aracıdır.
Kalem-kâğıt yöntemiyle uygulanabileceği gibi günümüzde dijital formlar ve ergonomik değerlendirme yazılımları aracılığıyla da kayıt altına alınabilir.
Genel uygulama süreci şu şekilde yapılandırılabilir:
Aşama 1 – İşin ve Görevin Gözlemlenmesi
Öncelikle işyerindeki görev doğrudan gözlemlenir.
Değerlendirici;
- Çalışma yöntemini,
- İş istasyonunu,
- Kullanılan ekipmanları,
- Çalışanın postürünü,
- Hareket sıklığını,
- Kuvvet gereksinimini,
- Çalışma süresini,
- Titreşim kaynaklarını,
- Temas noktalarını
inceler.
Gerekli durumlarda video veya fotoğraf kayıtlarından da yararlanılabilir.
Aşama 2 – Kritik Görevin Belirlenmesi
Her işyerindeki bütün görevlerin aynı anda değerlendirilmesi yerine, öncelikle ergonomik açıdan kritik görevler belirlenebilir.
Örneğin;
- En sık tekrarlanan işler,
- En yüksek fiziksel kuvvet gerektiren işler,
- Çalışanların ağrı veya rahatsızlık bildirdiği görevler,
- Uzun süre statik postür gerektiren işler,
- Yüksek titreşim maruziyeti bulunan işler
öncelikli olarak değerlendirilebilir.
Aşama 3 – WERA Formunun Doldurulması
WERA değerlendirmesi genel olarak iki ana bölüm üzerinden yürütülür.
Part A içerisinde vücut bölgeleri, postür ve tekrarlama gibi unsurlar değerlendirilirken;
Part B içerisinde kuvvet, titreşim, temas stresi ve görev süresi gibi diğer fiziksel risk faktörleri değerlendirilir.
Aşama 4 – Skorun Hesaplanması
Her risk faktörü için ilgili puanlama kriterleri kullanılarak skorlar belirlenir.
Daha sonra bu puanlar birleştirilerek WERA toplam risk skoru elde edilir.
Aşama 5 – Risk ve Aksiyon Seviyesinin Belirlenmesi
Toplam skorun bulunduğu aralık belirlenerek görevin ergonomik açıdan hangi risk kategorisinde olduğu değerlendirilir.
Burada amaç yalnızca bir puan üretmek değil, iyileştirme gerektiren görevleri belirlemek ve kontrol önlemlerini önceliklendirmektir.
4. WERA Puanlama Sistemi ve Risk Kategorileri
WERA değerlendirmesinde toplam skor 18–54 puan arasında değişir.
WERA Skoru |
Risk Seviyesi |
Genel Yaklaşım |
18–27 |
Düşük Risk |
Görev kabul edilebilir düzeydedir. |
28–44 |
Orta Risk |
Daha ayrıntılı araştırma ve ergonomik iyileştirme önerilir. |
45–54 |
Yüksek Risk |
Görev kabul edilemez düzeydedir; düzeltici faaliyetler öncelikli olarak ele alınmalıdır. |
18–27 Puan: Düşük Risk
Görevin mevcut haliyle kabul edilebilir ergonomik risk düzeyinde olduğu değerlendirilir.
Bununla birlikte düşük risk sonucu, “hiçbir iyileştirme yapılmasına gerek yoktur” şeklinde yorumlanmamalıdır. İş organizasyonu, çalışan geri bildirimleri ve diğer risk değerlendirmesi sonuçları ayrıca dikkate alınmalıdır.
28–44 Puan: Orta Risk
Görev daha ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
Bu aşamada;
- İş istasyonunun yeniden düzenlenmesi,
- Çalışma yüksekliğinin değiştirilmesi,
- Ekipmanların iyileştirilmesi,
- Tekrarlama oranının azaltılması,
- İş rotasyonu,
- Dinlenme ve toparlanma sürelerinin düzenlenmesi
gibi ergonomik kontrol seçenekleri değerlendirilebilir.
45–54 Puan: Yüksek Risk
Görev yüksek ergonomik risk kategorisindedir.
Bu durumda yalnızca çalışana “doğru çalışma eğitimi” verilmesi yeterli bir kontrol yaklaşımı olmayabilir. Öncelik, mümkün olduğunca işin ve iş sisteminin tasarımının değiştirilmesine verilmelidir.
5. WERA'nın Bilimsel Geçerliliği ve Güvenilirliği
WERA'nın geliştirilmesi sırasında özellikle fiziksel yüklenmenin yüksek olduğu çalışma ortamlarında yöntemin geçerlilik ve güvenilirliği araştırılmıştır.
Yapılan değerlendirmelerde WERA skorları ile çalışanların bildirdiği bazı kas-iskelet sistemi yakınmaları arasında anlamlı ilişkiler raporlanmıştır.
Özellikle;
- El bileği,
- Omuz,
- Sırt
bölgelerinde bildirilen ağrı ve rahatsızlıklarla WERA değerlendirme sonuçları arasındaki ilişkiler yöntemin yapılandırılmasına yönelik bilimsel kanıtlar arasında yer almaktadır.
Ayrıca gözlemciler arasındaki uyumun değerlendirilmesinde Cohen's Kappa katsayılarının yaklaşık 0,41–0,72 aralığında raporlanması, yöntemin farklı değerlendiriciler tarafından uygulanabilirliğine ilişkin önemli bir göstergedir.
Ancak ergonomik risk değerlendirmesinde hiçbir gözlemsel yöntemin tek başına “kesin tanı” veya “hastalık tanısı” amacıyla kullanılmaması gerekir. WERA, klinik değerlendirme, çalışan sağlık verileri, maruziyet ölçümleri ve diğer ergonomik analiz yöntemlerinin yerine değil, uygun durumlarda bunları destekleyen bir araç olarak değerlendirilmelidir.
6. WERA'nın Avantajları
Hızlı ve Pratiktir
WERA'nın en önemli avantajlarından biri, işyerinde hızlı ergonomik tarama yapılmasına olanak sağlamasıdır.
Özellikle çok sayıda iş istasyonunun bulunduğu işletmelerde ön değerlendirme amacıyla kullanılabilir.
Düşük Maliyetlidir
Özel laboratuvar cihazlarına ihtiyaç duyulmaması, yöntemin saha uygulamalarında ekonomik olmasını sağlar.
Birden Fazla Fiziksel Riski Birlikte Değerlendirir
WERA yalnızca postür değerlendirmesi yapmaz.
Postür + tekrarlama + kuvvet + titreşim + temas stresi + görev süresi gibi faktörleri birlikte ele alır.
Ergonomik İyileştirmelerin Önceliklendirilmesine Yardımcı Olur
Elde edilen skorlar, işletmenin hangi görevleri öncelikli olarak incelemesi gerektiğine ilişkin karar verme sürecine katkı sağlayabilir.
7. WERA'nın Sınırlılıkları
WERA'nın gözlemsel bir yöntem olması nedeniyle bazı sınırlılıkları bulunmaktadır.
Yöntem;
- Kas aktivasyonunu doğrudan ölçmez,
- EMG analizi gerçekleştirmez,
- Oksijen tüketimini ölçmez,
- Metabolik yükü doğrudan belirlemez,
- Kuvveti laboratuvar tipi cihazlarla objektif olarak ölçmez,
- Klinik tanı koymaz.
Ayrıca çok hızlı değişen ve son derece dinamik görevlerde yalnızca tek bir gözlem anına dayalı değerlendirme gerçek maruziyeti tam olarak temsil etmeyebilir.
Bu nedenle gerektiğinde WERA sonuçlarının;
RULA, REBA, OCRA, ART, KIM, MAC, RAPP, NIOSH Lifting Equation, Snook Tables gibi göreve özgü diğer ergonomik değerlendirme yöntemleriyle desteklenmesi uygun olabilir.
8. WERA Hangi Sektörlerde Kullanılabilir?
WERA farklı fiziksel çalışma koşullarında uygulanabilen bir ergonomik tarama yaklaşımıdır.
Literatürde ve çeşitli uygulamalarda;
🏗️ İnşaat Sektörü
- Sıva işleri
- Tuğla örme
- Manuel taşıma
- İnşaat ekipmanı kullanımı
gibi fiziksel yükün yüksek olduğu görevlerde kullanılmıştır.
🚢 Gemi İnşa Sanayii
Dar alanlarda çalışma, uygunsuz postür, tekrarlayan hareketler ve fiziksel kuvvet gerektiren görevlerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
🧵 Tekstil Sektörü
Üretim, dikim, paketleme ve tekrarlayan el-kol hareketlerinin bulunduğu görevler ergonomik açıdan değerlendirilebilir.
🍱 Gıda İşleme
Manuel işleme, ayıklama, paketleme ve tekrarlayan üretim görevlerinde ergonomik risklerin taranmasında kullanılabilir.
🚕 Ulaşım Sektörü
Uzun süreli oturma, tekrarlayan hareketler ve sürüş sırasında oluşan fiziksel yüklerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
🏥 Sağlık Sektörü
Hemşirelik, fizyoterapi ve hasta bakımına yönelik fiziksel yük içeren görevlerde ergonomik risklerin belirlenmesine katkı sağlayabilir.
9. WERA, RULA ve REBA Arasındaki Fark Nedir?
Ergonomik risk değerlendirmesinde kullanılacak yöntemin doğru seçilmesi oldukça önemlidir.
RULA, özellikle üst ekstremite ve boyun-gövde postürlerinin değerlendirilmesinde güçlü bir gözlemsel araçtır.
REBA, tüm vücut postürlerinin değerlendirilmesine ve özellikle değişken çalışma koşullarındaki postüral risklerin incelenmesine yöneliktir.
WERA ise postür değerlendirmesinin yanında tekrarlama, kuvvet, titreşim, temas stresi ve görev süresi gibi ek fiziksel risk faktörlerini de değerlendirme kapsamına almasıyla öne çıkar.
Dolayısıyla “hangi yöntem daha iyi?” sorusundan ziyade:
“Değerlendirdiğim işin fiziksel maruziyet profiline hangi yöntem daha uygundur?”
sorusu sorulmalıdır.
Profesyonel ergonomi uygulamasında gerektiğinde birden fazla yöntemin birlikte kullanılması daha güçlü bir risk profili oluşturabilir.
10. WERA Sonuçları Nasıl Ergonomik İyileştirmeye Dönüştürülmelidir?
Ergonomik risk değerlendirmesinin amacı yalnızca “kaç puan çıktı?” sorusuna cevap vermek değildir.
Asıl amaç, riskin kaynağını belirlemek ve mümkün olduğunca riskin kaynağında kontrol edilmesini sağlamaktır.
Örneğin yüksek riskin temel nedeni omuz elevasyonu ise:
- İş yüksekliği yeniden düzenlenebilir,
- Malzeme yerleşimi değiştirilebilir,
- Ekipman ergonomik hale getirilebilir,
- Çalışma alanı yeniden tasarlanabilir.
Sorun tekrarlama ise:
- İş otomasyonu,
- Görev çeşitlendirme,
- İş rotasyonu,
- Çevrim süresinin yeniden tasarlanması
gibi çözümler değerlendirilebilir.
Kuvvet temel risk faktörü ise:
- Mekanik yardımcılar,
- Kaldırma ekipmanları,
- Taşıma arabaları,
- Ergonomik el aletleri
gibi mühendislik kontrolleri önceliklendirilebilir.
Bu yaklaşım, ergonomik risk değerlendirmesini yalnızca bir puanlama faaliyeti olmaktan çıkarıp sürekli iyileştirme sürecinin bir parçası haline getirir.
11. İSG ve Ergonomi Yönetim Sisteminde WERA'nın Yeri
Ergonomik risklerin yönetimi, genel iş sağlığı ve güvenliği risk yönetimi sürecinin bir parçasıdır.
WERA sonuçları;
Tehlikenin belirlenmesi → Maruziyetin değerlendirilmesi → Riskin önceliklendirilmesi → Kontrol önlemlerinin belirlenmesi → Uygulama → Etkinlik kontrolü → Yeniden değerlendirme
döngüsü içerisinde kullanılabilir.
Bu yaklaşım, ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi mantığıyla uyumlu bir sürekli iyileştirme yaklaşımının desteklenmesine katkı sağlayabilir.
Özellikle ergonomik risk değerlendirmesinde;
- Çalışan katılımı,
- Çalışan geri bildirimleri,
- İş tasarımı,
- İş istasyonu tasarımı,
- Maruziyet süresi,
- Organizasyonel faktörler,
- Sağlık gözetimi sonuçları
birlikte değerlendirilmelidir.
12. WERA Ergonomik Risk Değerlendirmesi Kimler İçin Uygundur?
WERA; özellikle işyerlerinde fiziksel ergonomik riskleri taramak ve önceliklendirmek isteyen;
- İşyeri hekimleri,
- İş güvenliği uzmanları,
- Ergonomistler,
- İş hijyenistleri,
- İSG profesyonelleri,
- İnsan kaynakları ve İK/İSG ekipleri,
- Üretim mühendisleri,
- Endüstri mühendisleri,
- İşveren ve işveren vekilleri,
- Ergonomi danışmanları
tarafından gerçekleştirilen ergonomik değerlendirme süreçlerinde kullanılabilecek araçlardan biridir.
Sonuç: WERA Sadece Bir Puanlama Aracı Değildir
WERA Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemi, işyerindeki fiziksel ergonomik riskleri hızlı ve sistematik biçimde taramak için kullanılabilecek pratik bir gözlemsel değerlendirme aracıdır.
Özellikle postür, tekrarlama, kuvvet, titreşim, temas stresi ve görev süresi gibi risk faktörlerini birlikte ele alması, yöntemin farklı sektörlerde uygulanabilmesini sağlar.
Ancak profesyonel ergonomi yaklaşımında WERA skorunun tek başına karar verici olarak kullanılması doğru değildir.
En etkili yaklaşım:
WERA + çalışan geri bildirimi + iş gözlemi + maruziyet değerlendirmesi + sağlık gözetimi + gerektiğinde ileri ergonomik analiz
bütünlüğünün oluşturulmasıdır.
Çünkü gerçek ergonomik risk değerlendirmesi yalnızca “çalışan nasıl duruyor?” sorusuna değil;
“İş, çalışan üzerinde hangi fiziksel yükü oluşturuyor ve bu yükü iş tasarımını değiştirerek nasıl azaltabiliriz?”
sorusuna cevap vermelidir.
🎯 WERA (Workplace Ergonomic Risk Assessment) Ergonomik Risk Değerlendirme Yöntemi: 10 Sık Sorulan Soru ve Yanıt
WERA (Workplace Ergonomic Risk Assessment), çalışanların fiziksel ergonomik risklere maruziyetini hızlı ve sistematik biçimde değerlendirmek amacıyla kullanılan gözlemsel bir ergonomik risk değerlendirme yöntemidir.
Özellikle işe bağlı kas-iskelet sistemi bozukluklarının (İKİSB) önlenmesine yönelik çalışmalarda; riskli görevlerin belirlenmesi, önceliklendirilmesi ve ergonomik iyileştirme ihtiyacının ortaya konulmasına yardımcı olur.
Aşağıda WERA yöntemiyle ilgili en çok merak edilen 10 soruyu bulabilirsiniz.
1. WERA yöntemi nedir?
WERA, çalışma sırasında ortaya çıkan fiziksel ergonomik riskleri gözlem yoluyla değerlendirmek için geliştirilmiş pratik bir analiz aracıdır.
Yöntemin temel yaklaşımı; işin nasıl yapıldığını incelemek, çalışan üzerindeki fiziksel yükleri belirlemek ve elde edilen bulgular doğrultusunda ergonomik müdahale gerektiren görevleri önceliklendirmektir.
WERA özellikle tekrarlı işler, manuel faaliyetler ve fiziksel yükün yüksek olduğu çalışma ortamlarında kullanılabilir.
2. WERA hangi risk faktörlerini değerlendirir?
WERA, yalnızca çalışanın duruşuna bakmakla sınırlı değildir. İşin fiziksel taleplerini farklı boyutlarıyla ele alır.
Değerlendirmede temel olarak şu 6 risk faktörü dikkate alınır:
- Postür: Çalışma sırasında vücut segmentlerinin pozisyonları
- Tekrarlama: Benzer hareketlerin hangi sıklıkta tekrarlandığı
- Kuvvet: İş sırasında uygulanan fiziksel kuvvet
- Titreşim: Titreşimli ekipman veya el aletlerinden kaynaklanan maruziyet
- Temas stresi: Vücudun sert veya keskin yüzeylerle temasından kaynaklanan lokal basınç
- Görev süresi: Belirli bir işe gün içerisinde ayrılan toplam süre
Bu yaklaşım, ergonomik riskin tek bir faktör üzerinden değil, birden fazla maruziyetin birlikte değerlendirilmesine olanak sağlar.
3. WERA hangi vücut bölgelerini değerlendirir?
WERA değerlendirmesinde ergonomik açıdan önemli olan 5 temel vücut bölgesi ele alınır:
🦾 Omuzlar
✋ El bilekleri
🧍 Sırt
🦴 Boyun
🦵 Bacaklar
Bu bölgelerdeki çalışma postürleri ve tekrarlı hareketler değerlendirilerek fiziksel yükün çalışan üzerindeki olası etkileri belirlenmeye çalışılır.
4. WERA puanlama sistemi nasıl çalışır?
WERA değerlendirmesinde elde edilen toplam skor 18 ile 54 arasında değişebilir. Skor, görevin ergonomik açıdan hangi düzeyde risk taşıdığını ve müdahale gerekip gerekmediğini değerlendirmeye yardımcı olur.
| Toplam Skor | Risk Düzeyi | Genel Yaklaşım |
|---|---|---|
| 18–27 | 🟢 Düşük Risk | Görev kabul edilebilir düzeydedir. |
| 28–44 | 🟡 Orta Risk | Daha ayrıntılı değerlendirme ve iyileştirme önerilir. |
| 45–54 | 🔴 Yüksek Risk | Düzeltici faaliyet ve iş tasarımının yeniden değerlendirilmesi gerekir. |
Önemli: Skor, tek başına “iş güvenlidir/güvensizdir” şeklinde yorumlanmamalıdır. Sonuçlar, işin gerçek çalışma koşulları ve diğer ergonomik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.
5. WERA uygulaması için özel ekipman gerekir mi?
Hayır.
WERA'nın önemli avantajlarından biri, değerlendirme için özel laboratuvar ekipmanı veya pahalı ölçüm sistemlerinin zorunlu olmamasıdır.
Gözlem ve standart değerlendirme formu üzerinden gerçekleştirilebildiği için üretim, depo, lojistik, sağlık, bakım ve benzeri farklı çalışma ortamlarında saha uygulamasına uygundur.
Bununla birlikte, riskin niteliğine göre gerektiğinde daha ileri ölçüm ve analiz yöntemleriyle desteklenmesi mümkündür.
6. WERA Part A ve Part B bölümleri neyi ifade eder?
WERA değerlendirme formu, farklı fiziksel risk bileşenlerinin sistematik biçimde incelenmesini sağlar.
Part A
Beş temel vücut bölgesini değerlendirir:
- Omuz
- El bileği
- Sırt
- Boyun
- Bacak
Bu bölümde ilgili vücut bölgelerinin postürü ve tekrarlı hareket özellikleri değerlendirmeye alınır.
Part B
İşin diğer fiziksel taleplerine odaklanır:
- Kuvvet uygulaması
- Titreşim
- Temas stresi
- Görev süresi
Böylece yalnızca “çalışan nasıl duruyor?” sorusuna değil, “iş çalışan üzerinde hangi fiziksel talepleri oluşturuyor?” sorusuna da yanıt aranır.
7. WERA ile RULA ve REBA arasındaki fark nedir?
WERA, RULA ve REBA'nın her biri gözlemsel ergonomik değerlendirme araçlarıdır; ancak değerlendirme kapsamları ve amaçları aynı değildir.
RULA, özellikle üst ekstremite ağırlıklı postüral risklerin değerlendirilmesinde kullanılır.
REBA, tüm vücut postürünü ve özellikle fiziksel yük içeren görevlerdeki postüral riskleri değerlendirmeye yöneliktir.
WERA ise postürün yanı sıra tekrarlama, kuvvet, titreşim, temas stresi ve görev süresi gibi faktörleri de değerlendirme kapsamına alır.
Bu nedenle hangi yöntemin kullanılacağına karar verirken yalnızca yöntemin popülerliğine değil, işin özelliklerine, maruziyet türüne ve değerlendirme amacına bakılmalıdır.
8. WERA analizi ne kadar sürer ve kimler uygulayabilir?
WERA'nın öne çıkan özelliklerinden biri hızlı uygulanabilmesidir.
Uygun şekilde seçilmiş tek bir görev için değerlendirme genellikle kısa sürede tamamlanabilir. Uygulama süresi; işin karmaşıklığına, görev çeşitliliğine ve gözlem koşullarına göre değişebilir.
Yöntemin doğru uygulanabilmesi için değerlendiricinin;
- ergonomik risk faktörlerini tanıması,
- çalışma görevini doğru gözlemlemesi,
- puanlama kriterlerini doğru yorumlaması
önemlidir.
Bu nedenle kısa bir eğitim veya yöntem konusunda yetkinlik, değerlendirme kalitesini artırır.
9. WERA değerlendirmesi hangi aşamalardan oluşur?
WERA uygulaması genel olarak 5 temel aşamada ele alınabilir:
1️⃣ Görevi gözlemleyin
İşin nasıl gerçekleştirildiğini ve çalışma koşullarını inceleyin.
2️⃣ Kritik görevi belirleyin
Tekrarlı, fiziksel olarak zorlayıcı veya çalışanların rahatsızlık bildirdiği görevleri önceliklendirin.
3️⃣ Risk faktörlerini puanlayın
WERA formundaki ilgili kriterleri kullanarak değerlendirme yapın.
4️⃣ Toplam skoru hesaplayın
İlgili risk bileşenlerinin puanlarını değerlendirerek toplam risk skorunu belirleyin.
5️⃣ Aksiyon seviyesini belirleyin
Sonucu risk kategorisi içerisinde değerlendirerek ergonomik iyileştirme gereksinimini ortaya koyun.
Buradaki kritik nokta, değerlendirmenin skor hesaplamakla sona ermemesidir. Asıl hedef, tespit edilen riskin kaynağına yönelik etkili kontrol önlemleri geliştirmektir.
10. WERA bilimsel olarak güvenilir bir yöntem midir?
WERA, geliştirilme sürecinde geçerlilik ve güvenilirlik açısından çeşitli bilimsel değerlendirmelere tabi tutulmuş gözlemsel bir ergonomik değerlendirme aracıdır.
Araştırmalarda farklı gözlemcilerin değerlendirmeleri arasındaki uyum ve yöntemin çalışanların bildirdiği kas-iskelet sistemi yakınmalarıyla ilişkisi incelenmiştir.
Bununla birlikte, WERA'nın bilimsel olarak kullanılması, her iş için tek başına kesin bir tanı veya sağlık değerlendirmesi yaptığı anlamına gelmez.
WERA'yı doğru konumlandırmak gerekir:
WERA, ergonomik riskleri taramak, önceliklendirmek ve iyileştirme çalışmalarına yön vermek için kullanılan bir gözlemsel değerlendirme aracıdır.
Özellikle yüksek riskli veya karmaşık işlerde WERA sonuçlarının; iş gözlemleri, çalışan geri bildirimleri, işyeri hekimliği değerlendirmeleri, ölçümler ve gerektiğinde daha ileri ergonomik analiz yöntemleriyle birlikte ele alınması daha güçlü bir risk yönetimi yaklaşımı sağlar.
WERA ile Ergonomik Risklerinizi Sistematik Olarak Değerlendirin
Ergonomik risk yönetiminde amaç yalnızca bir risk skoru elde etmek değildir.
Asıl amaç;
Risk faktörünü belirlemek → maruziyeti değerlendirmek → kaynağı analiz etmek → kontrol önlemini tasarlamak → uygulamak → sonucu yeniden değerlendirmek
şeklinde sürdürülebilir bir iyileştirme döngüsü oluşturmaktır.
WERA; özellikle imalat, lojistik, depo, sağlık, montaj, bakım ve fiziksel yükün yoğun olduğu çalışma alanlarında, ergonomik risklerin hızlı biçimde taranması ve iyileştirme önceliklerinin belirlenmesi için değerlendirilebilecek pratik araçlardan biridir.
Dr. Hasan Hüseyin Tokgöz
👨⚕️ İşyeri Hekimi | Ergonomist | İş Sağlığı ve Güvenliği Sağlık Danışmanı
🌐 www.tokgozgroup.com
📧 drhasantokgoz@hotmail.com
📞 +90 532 516 96 76
WERA yöntemi, WERA ergonomik risk değerlendirme, WERA ergonomi, WERA puanlama, WERA risk değerlendirme, Workplace Ergonomic Risk Assessment, ergonomik risk değerlendirmesi, ergonomi analizi, ergonomik değerlendirme yöntemleri, kas iskelet sistemi riskleri, işe bağlı kas iskelet sistemi bozuklukları, İSG ergonomi, işyeri ergonomisi, fiziksel risk değerlendirmesi, postür analizi, tekrarlayan hareketler, ergonomik risk faktörleri, iş istasyonu ergonomisi, çalışan sağlığı, iş sağlığı ve güvenliği, ergonomi danışmanlığı.
TOKGÖZ ERGONOMİ | Ergonomik Risk Değerlendirme ve Danışmanlık
![]() |
TOKGÖZ İŞSAĞLIĞI EĞİTİM DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ |
TOKGÖZ İŞSAĞLIĞI EĞİTİM DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ © 2009 Tokgozgroup.com

